Aap van State?

Download PDF
Chimpansees vlooien elkaar

Een spel van steun zoeken, coalities vormen en vlooien is begonnen.

‘De poort naar verandering zit altijd aan de binnenkant op slot’, zei Thom de Graaf (60) naar een oude Chinese wijsheid bij zijn aftreden als minister in 2005. @Jan Tromp schreef het in zijn treffende analyse op pagina 11 van de Volkskrant van 1 november 2018. Afgelopen maandag is Thom de Graaf beëdigd tot vicevoorzitter van de Raad van State. Er zou sprake zijn van vernieuwingsdrang. Daar word ik altijd nieuwsgierig van. Wie heeft vernieuwingsdrang? En door wat wordt die vernieuwingsdrang ingegeven? Uit het artikel blijkt dat er een ‘vernietigend intern rapport’ ligt waarin de Raad van State zichzelf uitdaagt om meer naar buiten te treden, ervoor te zorgen dat niet alleen zij, maar ook de buitenwereld ervan overtuigd kan raken dat de Raad van State ‘iets voorstelt’. Er zouden grote verschillen zijn in betrokkenheid en inzet bij staatsraden. “Het zijn mensen die het liefst op hun kamer blijven zitten om [……] adviesjes [……] uit te brengen”, aldus Tromp in zijn artikel. Tot slot haal ik graag een passage in het artikel aan met de kop ‘anciënniteit’. Hierin wordt beschreven dat de raadsleden met de langste staat van dienst (dorpsoudsten genoemd) de meeste privileges toevallen. Het zal Thom de Graaf dus niet zomaar lukken om als ‘noviet’ de zaken te veranderen. “Hij zal medestanders om zich heen moeten verzamelen.”

Alfaman van State

Een korte samenvatting van een paginagroot artikel over een instituut in Nederland. Een instituut dat zo te lezen veel wegheeft van een groep chimpansees. Er is een duidelijk herkenbare hiërarchie. De topman (alfaman) zet de lijnen uit. De andere mannen volgen hem. Zij smeden coalities, zoeken steun en behartigen op die manier hun belangen. Sommige liggen dwars en zagen net zolang aan de poten van de alfaman tot zij zelf die positie kunnen innemen. Maar de groep heeft hij dan niet vanzelfsprekend achter zich staan. Daarvoor heeft hij meer nodig dan de steun van de andere mannen. De vrouwen hebben daarin een belangrijke stem. En – het zal u niet verbazen – net als bij de mannen, speelt ook bij de vrouwen anciënniteit een rol. Hoe ouder de chimpanseevrouw is, des te meer aanzien en privileges deze heeft: eerste keus in lekker eten, de beste slaapplaats, om maar twee zaken te noemen. Een nieuwe leider doorbreekt deze cultuur niet zomaar. Daar gaat tijd overheen. Vertrouwen winnen, daar is geduld (en tijd) voor nodig, zeker in een groep waar het bedrijven van politiek en het continu verdedigen van posities aan de orde van de dag is. In DierenPark Amersfoort is de overdracht van de macht momenteel in volle gang. Alfaman Mike (53) moedigt de ambitieuze jonge man Karibuna aan zijn positie over te nemen. Na een aantal jaren van voorbereiding, lijkt die definitieve overdracht niet ver weg meer. Of de zaken binnen de groep daarmee ineens heel anders worden? Ik verwacht van niet.